Stresin Yönetilmesi
Herkes zaman zaman aşırı öfke, nefret, kıskanclık, korku, şüphe, panik gibi duygularla karşılaşır. Öyle zamanlar olur ki duygularınız sizi adeta ele gecirir.
Ve bu dönemlerde kontrolünüzü yitirmemek, zayıf düşmemek yada yaşantınızı normal olarak sürdürebilmek icin duygularınızı durdurmaya, değiştirmeye yada bastırmaya calışırsınız; cünkü dış dünyaya karşı kontrolünüzü yitirmek ve zayıf düşmek istemezsiniz. Sorun duygularınızı ne kadar bastırmaya yada değiştirmeye calışırsanız calışın, sizi etkisi altına almaya devam edecektir. Duyguları durdurmaya calışmak işe yaramayacaktır.
Her insan gibi sizde hayatınızda stres ve acı veren duygular ile baş etmek zorundasınız. Bazen yoğun duygular karşısında kendinizi caresiz hissedebilir ve sağlıksız yöntemler ile kendinize cözüm bulmaya calışabilirsiniz. Aşırı derecede acı veren duyguların etkisiyle mantıklı düşünmeniz ve sağlıklı cözümler üretmeniz oldukca zordur, nitekim bir cok insan gibi sizde aşağıdaki yöntemlerden birini kullanıyor ama istemeden sorunlarınızı daha kötüleştiriyor olabilirsiniz. Aşağıda insanların aşırı stress altındayken başvurduğu bazı yöntemler listelenmiştir. Lütfen kendi stresiniz ile başetmeye calışırken başvurduğunuz yöntemleri işaretleyiniz.
Gecmişte olanları düşünerek fazlasıyla zaman harcıyorsunuz
Gelecekte olabileceklerden endişe ederek huzursuz oluyorsunuz.
Sıkıldığınız icin insanlardan uzaklaşmayı tercih ediyorsunuz.
İcinizdeki sıkıntıdan dolayı insanlara gerektiğinden daha cok öfkeleniyorsunuz.
Sigara, alkol, ilac yada diğer maddeler ile kendinizi rahatlatmaya calışıyorsunuz.
Güvenli olmayan cinsel ilişkiler icine giriyorsunuz, örneğin hic tanımadığınız insanlar ile olmak gibi yada sürekli korunmasız cinsel ilişkiye girmek gibi.
Sosyal toplantılar, egzersiz, sanat ve müzik gibi keyif veren aktivitelerden uzak duruyorsunuz ve kendinizi iyi hissettirecek davranışlardan kacınıyorsunuz
Problemlerinizin nedenleri ile yüzleşmekten kacınıyorsunuz, örneğin sağlıksız yada mutsuz olduğunuz bir ilişki icinde olmaya devam ediyorsunuz.
Hic yemek yemeyerek, cok yiyerek yada kusarak, kendinizi yiyecekler ile kontrol etmeye yada cezalandırmaya calışıyorsunuz.
İntiharı düşünüyorsunuz yada aşırı riskli davranışlar icine giriyorsunuz, örneğin alkollüyken cok hızlı araba kullanıyorsunuz.
Saclarınızı cekerek, tırnaklarınızı yiyerek, kendinizi keserek, yakarak, yolarak, yada benzeri şekillerde vücudunuza zarar veriyorsunuz
Mutsuzluğunuzu kabullenip, tatmin olmadığınız, keyif almadığınız, sıkıntılı bir yaşam yaşıyorsunuz.
Değiştirmeyi dilediğiniz sağlıksız davranışları lütfen yazınız
1.
2.
3.
4.
Bütün bu yöntemler kısa bir süreliğine sizi rahatlatsa bile uzun vadede size cok daha kötü hissettiren duygulara yol acacaktır. Aşağıdaki cizelgede bu yöntemlerin size bedelini bulabilirsiniz.
Zarar Veren Yöntemler
Gecmişte olanları düşünerek fazlasıyla zaman harcıyorsunuz
• Yaşamınızın icinde olan güzellikleri kacırabilirsiniz ve daha sonra bunun icin pişmanlık duyabilirsiniz,
• Gecmiş konusunda depresyon yaşayabilirsiniz,
• Diğer:
Gelecekte olabileceklerden endişe ederek huzursuz oluyorsunuz.
• Şu anda karşınıza cıkan olumlu gelişmeleri farketmeyebilirsiniz,
• Gelecek hakkında anksiyete, korku, endişe, huzursuzluk sorunu yaşayabilirsiniz,
• Diğer:
Sıkıldığınız icin insanlardan uzaklaşmayı tercih ediyorsunuz.
• Kendi başınıza daha cok zaman gecirdiğiniz icin daha cok depresyonda hissedersiniz,
• Sosyalleşme becerilerinizi yitirebilirsiniz,
• Diğer:
İcinizdeki sıkıntıdan dolayı insanları kontrol etmeye calışıyorsunuz yada onlara gerektiğinden daha cok öfkeleniyorsunuz.
• Arkadaşlarınızı, sevgilinizi, ailenizden insanları kaybedebilirsiniz yada insanlar sizden uzak durmayı isteyebilir,
• İnsanları üzdüğünüz icin kendinizi kötü hissedebilirsiniz,
• Yalnızlık duygusunu yaşayabilirsiniz,
• Diğer:
Sigara, alkol, ilac yada diğer maddeler ile kendinizi rahatlatmaya calışıyorsunuz.
• Bağımlılık geliştirebilirsiniz,
• Para kaybedebilirsiniz,
• İşyerinde problemler yaşayabilirsiniz,
• Polise şikayet edilebilirsiniz,
• İlişkiniz zarar görebilir
• Sağlık sorunları yaşayabilirsiniz,
• Diğer:
Güvenli olmayan cinsel ilişkiler icine giriyorsunuz, örneğin hic tanımadığınız insanlar ile olmak gibi yada sürekli korunmasız olarak cinsel ilişkiye girmek gibi.
• Cinsellik yolu ile gecen hastalık kapabilirsiniz,
• Hamilelik yaşayabilirsiniz
• Utanc, sucluluk duygusu, depresyon
• Diğer:
Sosyal toplantılar, egzersizler yada sanat ve müzik gibi keyif veren aktivitelerden uzak duruyorsunuz ve kendinizi iyi hissettirecek davranışlardan kacınıyorsunuz • Keyifsizlik, tatminsizlik,
• Egzersiz eksikliği,
• Utanc, sucluluk duygusu, depresyon
• Kendinizi izole etmeniz
• Diğer:
Problemlerinizin nedenleri ile yüzleşmekten kacınıyosunuz, örneğin sağlıksız yada yürümeyen bir ilişki icinde olmaya devam ediyorsunuz.
• Size zarar veren ilişkilere katlanmak zorunda kalabilirsiniz,
• Sürekli insanlar icin bir şey yapmaktan dolayı tükenebilirsiniz,
• Kendi ihtiyaclarınız karşılanmayabilir,
• Depresyon
• Diğer:
Hic yemek yemeyerek, cok yiyerek yada kusarak, kendinizi yiyecekler ile kontrol etmeye yada cezalandırmaya calışıyorsunuz.
• Aşırı kilo kaybederek yada kilo alarak metabolizmanıza zarar verebilirsiniz,
• Anoreksiya, bulimiya gibi yeme bozuklukları geliştirebilirsiniz,
• Tıbbi müdahale gerekebilir,
• Utanc, sucluluk duygusu, depresyon
• Diğer:
İntiharı düşünüyorsunuz yada aşırı riskli davranışlar icine giriyorsunuz, örneğin alkollüyken cok hızlı araba kullanıyorsunuz.
• Ölüm ihtimali,
• Hastaneye yatırılabilirsiniz,
• Uzun vadeli sağlık sorunları,
• Utanc, sucluluk duygusu, depresyon
• Diğer:
Saclarınızı cekerek, tırnaklarınızı yiyerek, kendinizi keserek, yakarak, yolarak, yada benzeri şekillerde vücudunuza zarar veriyorsunuz
• Ölüm ihtimali,
• Enfeksiyon,
• İz kalma yada sakat kalma ihtimali,
• Fiziksel acı
• Utanc, sucluluk duygusu, depresyon
• Diğer:
Mutsuzluğunuzu kabullenip, tatmin olmadığınız, keyif almadığınız, sıkıntılı bir yaşam yaşıyorsunuz.
• Üzüntü ve keder dolu bir yaşam,
• Yaşamınız hakkında pişmanlıklar,
• Depresyon
• Diğer:
Fakat duygularınız ile olan savaşınızda tamamiyle ümitsiz değilsiniz. Genlerin ve cocuklukta yaşadıklarınızın etkilerine rağmen, öğreneceğiniz bazı temel beceriler bütün kavgalarınızı, duygusal karmaşanızı ve ilişkilerinizi büyük oranda değiştirecektir.
Öğrenmeniz Gereken Beceriler:
1. Stres Toleransı Becerisi: Direncinizi güclendirerek ve sizi üzen durumların etkilerinden kurtulmanızı sağlayarak, zor dönemleri daha rahat bir şekilde atlatmanızı sağlayacaktır.
2. Bilincli Olma Becerisi: Gecmişte yaşanan kötü tecrübelere yada gelecekte yaşanabilecek zorluklara daha az yoğunlaşmanızı sağlar. Ayrıca kendiniz ve başkaları hakkında alışkanlık haline gelen olumsuz düşüncelerinizi aşmanız icin becerinizi geliştirir.
3. Duyguların Dengelenmesi Becerisi: Duygularınızın etkisi ile ani tepkiler vermeden önce, duygularınızı gözlemleyebilmenizi ve ne hissettiğinizi anlamanızı sağlar. Amac size zarar verebilecek tepkiler vermeden önce duygularınızı dengelemeyi başarmanızdır.
4. İletişim Becerisi: Hem kendinizi koruyup hem başkalarını incitmeden, inanclarınızı ve ihtiyaclarınızı ifade edebilmeniz, limit koyabilmeniz ve problemleri konuşarak cözebilmeniz icin size yeni yollar kazandırır.
Becerileri teorik olarak öğrenseniz bile, gercekten uygulamaya gecirebilmek icin egzersizler ile pratik yapmanız gerekmektedir. Öğrendiğiniz becerileri davranışlarınızda uygulamaz ve kullanmaya başlamazsanız, sadece okumak yaşamınıza bir etki yapmayacaktır.
ciğdem Alper, MA
Psikoterapist
İlişki Psikoterapileri Enstitüsü
Valikonağı cad. Saroğlu apt. no:83 D:8 Kat:2 Nişantaşı – İstanbul
0212 233 70 73
0531 576 6756
